Ерте ерте ертеде бір бай болыпты. Бай болғанда бай, ішкені алдында, ішпегені артында, өзі би, өзі қожа екен. Байдың бай болуына бір қарт көмектесіпті-мыс. Қарт өз даналығын ғасырлар бойы жинаған, көп көрген, көп оқымаса да көп білетін, дала тілін, ірі-қара, ұсақ-түйек малдардың тілін де білген  ақсақал деседі. Қарт байды бай болып, байлықтан көзі байланар деп ойлапты ма?! Ақ-көңіл, кішіпейіл қарт о дүнеге аттанарда артында қалған жалғыз ұлын байға тапсырыпты.

Надандығы ма, білместігі ма, орнын басады деп па бай жас баладан қатты қорқыпты. Мал қора мен жатар орнының арасында безілдеген жас тез азып-тозыпты. Шыдай алмай қожайынына ашулана барғанда бай азын-аулақ сыйлықтарымен алдап-сулап жібереді екен. Сол қолы жеткен сыйына жас бала мәз, тыныштандырғанына бай да мәз.

Уақыт рұқсат сұрамай жылжи береді. Жас бала отбасылы болып, бала сүйіп, тіршіліксымақ өмір сүріпті. Тұрмыс жағдайы жанына батса да көрмегенсіп жүре беріпті, жүре беріпті. Көп ойланады екен, өзі жайлы емес – ұрпағы жайлы, қайда барады, кім болады, не өмір көреді?! Бай да құр қол отырмаса керек. Баюдың амал-айлаларын іздеп тауып – табысты жолға салыпты.

Байдың қол астындағылары жаңа әдістерді түсенбейді екен де, бай сырттан көмек шақырыпты. Сөйтіп, ескі жұрт ысырыла беріпті, ысырыла беріпті, оған жұрт көне келіпті көне беріпті. Кешегі жас бала бүгін Ер, баймен күресудің амалын іздегенімен, тапқызбапты. Бір амалын, бар үмітін Ер баласы Беріктен көріпті. Тәрбиесіне, білімі мен оқуына көп көңіл бөледі екен. Жиған тергенінің бәрін Беріктің кітап-қаламына жұмсайды екен. «Оқы да ОҚЫ!» деген бұйрық ретінде емес, баппен түсіндіріп, Беріктің алдына мақсат қоя білген Ер баласынан да жауапты құлшынысты көріпті. Қарт-ата айтып, үйретіп үлгерген нақылдарын, даналығын шамасы келгенше Ер Беріктің қанына сіңіруге тырысып бақса керек.

Бай қартайыпты. Күндердің күнінде соңғы демі де шығыпты. Өкінішті-ақ, бар байлығы осы дүниеде қап кетіпті(қап-ай, ай ә!). Ол уақытқа дейін Ердің Берігі да ер жетіп, қатайыпты, сана-сезімі қалыптасып, ояныпты, өзгеріске деген талпынысы қанша жаншылса да жарқын болашақтан үмітін үзбеген екен.

Берік көп ойланып, жанына ойластарды жинап, жүйенің жаңа жүйесін тауыпты да енгізіпті 🙂 Қалың жұрт «бай жив» деп қайта қораларына оралыпты дейді ертегі…

Advertisements